Bướu giáp nhân là một trong những bệnh lý tuyến giáp thường gặp, được phát hiện ở khoảng 4–7% dân số qua thăm khám lâm sàng. Phần lớn bướu giáp nhân lành tính, tuy nhiên một số trường hợp có thể liên quan đến ung thư tuyến giáp và cần được đánh giá chuyên sâu. Vậy bướu giáp nhân là gì, nguyên nhân do đâu, có nguy hiểm không và khi nào cần điều trị? Cùng tìm hiểu trong bài viết dưới đây.

Bướu giáp nhân là gì?

Bướu giáp nhân là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều khối bất thường trong tuyến giáp, được gọi là nhân tuyến giáp. Nhân có thể có cấu tạo dạng đặc, dạng nang chứa dịch hoặc dạng hỗn hợp.

Tuyến giáp là tuyến nội tiết nằm ở phía trước cổ, có vai trò sản xuất hormone giúp điều hòa quá trình chuyển hóa và duy trì nhiều hoạt động quan trọng của cơ thể.

Bướu giáp nhân được chia thành hai dạng chính:

• Bướu giáp nhân đơn độc: Chỉ xuất hiện một nhân trong tuyến giáp.

• Bướu giáp đa nhân: Có nhiều nhân cùng tồn tại trong tuyến giáp

Bướu giáp nhân tuyến giáp

Nguyên nhân và yếu tố nguy cơ gây bướu giáp nhân

Nguyên nhân chính xác gây bướu giáp nhân chưa được xác định hoàn toàn. Một số yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện nhân tuyến giáp gồm:

• Tiền sử gia đình: Người có người thân mắc ung thư tuyến giáp hoặc một số bệnh tuyến giáp di truyền có nguy cơ cao hơn.

• Giới tính: Bướu giáp nhân thường gặp ở nữ giới hơn nam giới.

• Độ tuổi: Nguy cơ xuất hiện nhân tuyến giáp tăng theo tuổi và thường gặp hơn ở người lớn tuổi.

• Rối loạn chức năng hoặc bệnh lý tuyến giáp: Một số bệnh lý như viêm tuyến giáp, rối loạn tổng hợp hormone tuyến giáp có thể liên quan đến sự hình thành nhân.

• Thiếu iod: Thiếu iod kéo dài có thể kích thích tuyến giáp phát triển và làm tăng nguy cơ xuất hiện bướu giáp.

• Tiếp xúc tia xạ vùng đầu cổ: Người từng xạ trị hoặc tiếp xúc tia xạ vùng đầu cổ có nguy cơ xuất hiện bất thường tại tuyến giáp cao hơn.

Nữ giới có nguy cơ mắc bướu giáp nhân cao hơn nam giới.

Dấu hiệu bướu giáp nhân thường gặp

Bướu giáp nhân thường không gây triệu chứng rõ ràng và nhiều trường hợp được phát hiện tình cờ khi khám sức khỏe hoặc siêu âm tuyến giáp. Khi nhân phát triển lớn hoặc gây ảnh hưởng đến các cấu trúc xung quanh, người bệnh có thể gặp một số biểu hiện:

• Xuất hiện khối hoặc vùng phình bất thường ở cổ.

• Vướng cổ, khó nuốt.

• Khó thở, cảm giác nghẹn vùng cổ.

• Khàn giọng kéo dài.

Ngoài ra, một số nhân tuyến giáp có khả năng tăng sản xuất hormone tuyến giáp có thể gây ra các biểu hiện cường giáp như:

• Tim đập nhanh, hồi hộp.

• Run tay, dễ đổ mồ hôi.

• Sụt cân không rõ nguyên nhân.

• Cảm giác nóng bức, mệt mỏi.

Xuất hiện khối hoặc vùng phình bất thường ở cổ có thể là dấu hiệu của bướu giáp nhân.

Bướu giáp nhân có nguy hiểm không?

Sự xuất hiện của nhân tuyến giáp không đồng nghĩa với ung thư. Các nghiên cứu cho thấy chỉ khoảng 5–15% nhân tuyến giáp có nguy cơ ác tính, trong khi đa số trường hợp lành tính. Tuy nhiên, một số nhân có đặc điểm nghi ngờ cần được đánh giá thêm để xác định bản chất.

Chẩn đoán bướu giáp nhân như thế nào?

Để đánh giá bướu giáp nhân, bác sĩ thường kết hợp các phương pháp nhằm xác định đặc điểm của nhân, chức năng tuyến giáp và nguy cơ ác tính.

• Siêu âm tuyến giáp: Giúp đánh giá kích thước, cấu trúc, đặc điểm của nhân và mức độ nguy cơ.

• Xét nghiệm chức năng tuyến giáp: Các chỉ số hormone như TSH, FT4 giúp đánh giá hoạt động của tuyến giáp.

• Chọc hút tế bào bằng kim nhỏ (FNA): Được chỉ định khi cần thiết để phân tích tế bào, giúp đánh giá nguy cơ lành tính hoặc ác tính của nhân.

Siêu âm giúp chẩn đoán các bệnh lý tuyến giáp

Điều trị bướu giáp nhân như thế nào?

Điều trị bướu giáp nhân phụ thuộc vào đặc điểm của nhân, chức năng tuyến giáp, nguy cơ ác tính và mức độ ảnh hưởng đến người bệnh. Không phải trường hợp nào cũng cần can thiệp, nhiều nhân lành tính có thể được theo dõi định kỳ.

Các phương pháp điều trị gồm:

• Điều trị nội khoa: Được áp dụng trong trường hợp nhân tuyến giáp gây cường giáp nhằm kiểm soát tình trạng tăng hormone tuyến giáp. Thuốc kháng giáp như Methimazole hoặc Propylthiouracil (PTU) có thể được sử dụng theo chỉ định của bác sĩ.

• Đốt sóng cao tần (RFA): Là phương pháp can thiệp ít xâm lấn, được áp dụng với một số nhân lành tính gây triệu chứng, ảnh hưởng thẩm mỹ hoặc tăng kích thước.

• Phẫu thuật: Được chỉ định khi nhân có nguy cơ ác tính, ung thư tuyến giáp, gây chèn ép vùng cổ, gây triệu chứng hoặc cần can thiệp theo đánh giá của bác sĩ

Việc lựa chọn phương pháp điều trị cần dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa, nhằm đảm bảo phù hợp với tình trạng bệnh và tránh các can thiệp không cần thiết.

Bướu giáp nhân nên ăn gì?

Chế độ ăn giúp bổ sung các dưỡng chất cần thiết và hỗ trợ hoạt động bình thường của tuyến giáp. Nên duy trì chế độ ăn đa dạng, cân bằng.

• Bổ sung iod: Iod cần thiết cho quá trình tổng hợp hormone tuyến giáp, có trong muối iod, cá biển, trứng, sữa và hải sản.

• Bổ sung thực phẩm giàu selen và kẽm: Đây là các vi chất tham gia vào hoạt động của tuyến giáp, có trong cá, thịt, trứng và các loại hạt.

• Duy trì chế độ ăn cân bằng: Ưu tiên rau xanh, trái cây, thực phẩm giàu đạm và chất béo lành mạnh.

Nên hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, rượu bia; không tự ý bổ sung iod liều cao hoặc kiêng khem quá mức khi chưa có hướng dẫn của bác sĩ, vì lượng iod không phù hợp có thể ảnh hưởng đến chức năng tuyến giáp.

Bệnh viện Đa khoa Sài Gòn Bình Dương quy tụ đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm cùng hệ thống trang thiết bị hỗ trợ chẩn đoán hiện đại, giúp thăm khám và đánh giá chính xác các bệnh lý tuyến giáp như bướu giáp nhân, cường giáp, suy giáp, viêm tuyến giáp và các rối loạn liên quan. Dựa trên tình trạng sức khỏe và kết quả thăm khám của từng người bệnh, bác sĩ sẽ cá thể hóa phương pháp điều trị, mang đến giải pháp chăm sóc tuyến giáp toàn diện và đồng hành cùng người bệnh trong suốt quá trình điều trị.